Odruch jest to odpowiedź ustroju na pewien bodziec, odpowiedź przebiegająca bez udziału świadomości i woli. Podnieta drażniąc zakończenie nerwowe zwane receptorem wywołuje w nim pobudzenie, które przenosi się przez nerwy do ośrodkowego układu nerwowego do odpowiednich komórek „przyjmujących”, te zaś natychmiast przekazują to podrażnienie już ustaloną drogą do komórek „wykonujących”, stąd drogą nerwu odśrodkowego idzie podnieta do odpowiedniego mięśnia czy narządu, zwanego efektorem, pobudzając go do czynności.

Całość tej drogi stanowi tzw. łuk odruchowy, który składa się w najprostszym wypadku z 6 etapów: receptor, nerw dośrodkowy, komórka nerwowa przyjmująca, komórka nerwowa wykonująca, nerw odśrodkowy i efektor. Odruchy mogą być mniej lub bardziej skomplikowane, mogą powstawać przy udziale większej lub mniejszej liczby komórek nerwowych — wspólną ich cechą jest to, że przebiegają bez udziału świadomości, mimo woli i automatycznie, bardzo często wprost błyskawicznie. Odruchy wrodzone, czyli tzw. bezwarunkowe stoją na straży życia i bezpieczeństwa naszego ustroju. Działają szybko i niezawodnie w nagłych wypadkach, gdy nie ma czasu na zastanowienie się. Dotknąwszy przypadkiem rozpalonej blachy momentalnie cofamy rękę, jeszcze zanim zdążyliśmy uświadomić sobie, że blacha jest gorąca. Niespodziewane dotknięcie oka powoduje błyskawiczne zaciśnięcie powieki dla ochrony gałki ocznej.